LEREN & GEDRAG

 

Wie ziet mijn behoefte in plaats van mijn gedrag?

Leren duurt een leven lang. Niet iedereen leert op dezelfde manier. Wat voor het ene kind vanzelfsprekend is, kan voor de ander lastig zijn. Leren doe je niet alleen op school. Leren doe je de hele dag door. Van elkaar, met elkaar, naast elkaar.  Maar wat gebeurt er als dit niet vanzelf gaat? Dan kun je te maken krijgen met problemen. Problemen met leren, problemen met gedrag, problemen met anderen. Dan kan het fijn zijn als ouder, kind of leerkracht om te weten hoe het wél lukt. Waar komen de problemen vandaan? Wat is nodig om problemen op te lossen zodat er weer ruimte ontstaat om tot ontwikkeling te komen?

Hulp  kan bestaan uit begeleiding aan het kind, maar vaak blijkt ook dat inzicht en handvatten voor ouders en leerkrachten een grote bijdrage kunnen leveren om gedrag en problemen te keren.
Geen kind kiest er bewust voor om gedragsproblemen te hebben. Al lijkt het misschien vaak wel zo: ‘Hij doet het erom’.  ‘Ze weet heel goed wat er van haar verwacht wordt’. ‘Hij wil het gewoon niet’. ‘Ik kan straffen wat ik wil, echter niets lijkt te helpen’. Maar waarom zou een kind er bewust voor kiezen om steeds opnieuw problemen te veroorzaken? Om steeds weer in conflict te komen met de mensen om hem of haar heen. Vast niet omdat het een goed gevoel geeft. Het geeft juist een gevoel van onmacht, wat problemen erger maakt. Waarom dan wél? Een belangrijke en tegelijkertijd moeilijke vraag.

Gedrag kent een oorzaak. Een aanleiding. Altijd. Over het algemeen is ongeveer 80% van de kinderen in staat om te doen wat er van hen verwacht wordt. Zowel op het gebied van leren als gedrag. Dat betekent dat ongeveer 20% (!) van de kinderen dit niet kan. Deze kinderen hebben iets anders of meer nodig. Gebeurt dit niet, dan raken ze in de problemen.  Het gaat meestal om kinderen die in conflict komen; met zichzelf of met anderen. Die het, ondanks straffen, belonen, gesprekjes, afspraken etc. niet lukt om uit de problemen te blijven. Kinderen die niet lijken te wíllen.

Er bestaat, vanuit de wetenschap, steeds meer duidelijkheid over de relatie tussen leerproblemen en gedragsproblemen. Om te kunnen leren heb je bepaalde vaardigheden nodig. Een bepaalde manier van denken. Kunnen vooruit kijken, terugkijken, bedenken en gebruiken wat je al weet. Maar ook nadenken over oplossingen, gevolgen, manieren om hulp te vragen. Allemaal dingen die voor de meeste kinderen vanzelfsprekend zijn. Op school en thuis. Maar dát, wat vanzelfsprekend lijkt, staat juist een bepaalde  groep kinderen in de weg, met alle gevolgen van dien. Dat wat als vanzelfsprekend aangenomen wordt, staat goede hulp voor deze kinderen in de weg. Simpelweg omdat ‘vanzelfsprekend’ niet voor deze kinderen geldt. Daarom is het belangrijk om bij leerproblemen en ook gedragsproblemen op zoek te gaan naar wat het kind dwars zit om het ‘goed’ te doen. Dat kan, door de juiste vragen te stellen, goed te observeren en verder te kijken dan probleemgedrag. Gedrag is een uiting van een probleem. Daarom moet de nadruk liggen op wat het probleem is. Kinderen die iedere dag opnieuw aanlopen tegen hun eigen onkunde, doen negatieve ervaringen op. Problemen met leren kunnen de sociale ontwikkeling in de weg staan. Sommige kinderen uiten hun onmacht in ernstig probleemgedrag. Andere kinderen blokkeren of trekken zich in zichzelf terug. Er zijn kinderen die angstig worden, stil, op hun hoede. Vaak werkt gedrag als een bliksemafleider. Er wordt door leerkrachten en ouders gereageerd op het gedrag en daardoor bestaat het risico dat de oorzaak voor het gedrag over het hoofd wordt gezien. Ongewenst gedrag moet stoppen. Maar alleen het onderdrukken van gedrag doet de oorzaak niet verdwijnen. Het leidt vaak tot een toename van probleemgedrag. Pas als het echte probleem bekend is, wordt duidelijk wat je van een kind mag en kán verwachten. Een belangrijke taak voor de volwassenen om het kind heen. Niet altijd makkelijk, wel nodig.

Streep biedt hulp bij leer- en gedragsproblemen. Op school en thuis. Advies, begeleiding en ondersteuning van kinderen, ouders en leerkrachten is mogelijk. Hoe dit er uitziet, wordt altijd in overleg bepaald.